Kiến nghị, đề xuất của Hiệp hội năng lượng Việt Nam (VEA) về các giải pháp nhằm phát triển bền vững nghành Năng lượng VN

 

Ngày 25/11/2021, tại văn bản số 124/HHNL-BC, Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA) đã kiến nghị, đề xuất lên Đảng, Quốc hội, Chính phủ và các Bộ, Nghành về các giải pháp nhằm đảm bảo phát triển bền vững nghành năng lượng Việt Nam. 

Thực hiện chức năng phản biện xã hội của mình, VEA cùng với EVN, PVN, VINACOMIN, các tổng công ty, tổ chức, các nhà đầu tư trong và ngoài nước hoạt động trong lĩnh vực năng lượng phối hợp, đã bàn bạc kỹ lưỡng những dự án cấp bách, trọng điểm trong Quy hoạch điện VII điều chỉnh (nay chuyển sang Quy hoạch Điện VIII), đang bị chậm tiến độ, cần có giải pháp khắc phục khẩn cấp…Trên tinh thần đó, VEA đã lấy ý kiến rộng rãi và tổng hợp thành một số nội dung chính báo cáo lên các cấp có thẩm quyền như dưới đây: 

1.     Đối với các dự án chậm tiến độ trong Quy hoạch Điện VII điều chỉnh của EVN, PVN, đến nay chưa được khắc phục, hầu hết các dự án chậm từ 10 năm, trên 10 năm kể từ ngày được phê duyệt đầu tư: 

-       Các dự án nhiệt điện than của EVN gồm: Nhiệt điện Quảng Trạch I, II (tổng 2.400MW), đến nay đã thu xếp được vốn nhưng triển khai còn trậm, đề nghị EVN đẩy nhanh tiến độ. Dự án chuỗi khí điện Lô B-Ô Môn đã kéo dài 20 năm, nhiều vướng mắc đã được tháo gỡ. Tuy nhiên, vướng mắc chính liên quan đến Nghị định sử dụng vốn ODA của Nhật Bản cần được các Bộ, nghành khẩn trương trình Thủ tướng chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi, thì mới có thể giải quyết dứt điểm, đưa dự án vào triển khai đồng bộ với tiến độ đưa khí vào bờ năm 2025. Về các dự án mở rộng thủy điện như Hòa Bình, Trị An, Hàm Thuận-Đa Mi, EVN cần đẩy nhanh tiến độ. Về dự án thủy điện tích năng Bắc Ái, đây là dự án có vai trò rất quan trọng, liên quan đến vấn đề điều độ, tích hợp các nguồn mặt trời và gió vào hệ thống, EVN cần khắc phục khó khăn và đẩy nhanh tiến độ để kịp đưa dự án về đích vào năm 2028. 

-       Các dự án của PVN bao gồm: Chuỗi dự án khí Cá Voi Xanh; các dự án nhiệt điện tua bin khí hỗn hợp Dung Quất I, II của EVN nhưng liên quan đến nguồn khí của mỏ Cá Voi Xanh; Chuỗi dự án khí Lô B-Ô Môn III, IV của EVN nhưng liên quan đến nguồn khí của PVN. Đề nghị Chính phủ có những chỉ đạo kịp thời đối với PVN và các bên liên quan để dự án được triển khai. 

2.     Về sửa đổi, bổ sung Luật Dầu khí: đề nghị bổ sung quy định cho PVN, vai trò của PVN trong hoạt động dầu khí, phân cấp tối đa cho PVN; nghiên cứu sửa đổi chính sách, khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực dầu khí trong điều kiện lĩnh vực thăm dò, khai thác dầu khí tại Việt Nam hiện nay không còn hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài.  

3.     Chính sách phát triển nhiệt điện và giá năng lượng: Để đảm bảo an ninh năng lượng tới năm 2030, Việt Nam vẫn cần duy trì một tỷ lệ điện than phù hợp trong cơ cấu nguồn điện. Việt Nam đã cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 tại COP26. Vì vậy, Chính phủ nên xem xét chỉ cho phát triển các dự án điện than công nghệ mới, siêu tới hạn, giảm phát thải CO2. Định hướng tới năm 2045-2050, sẽ chuyển một một số nhà máy điện sử dụng khí LNG nhập khẩu sang sử dụng khí Hydro “xanh”, có nguồn gốc từ năng lượng tái tạo. Về giá điện, theo Quy hoạch Điện VIII, giá điện thực hiện từ 11,4 US cent/kwh tới năm 2030 sẽ tác động tới đầu vào của các nghành sản xuất và và ảnh hưởng tới khả năng chi trả của người dân. Cần sớm hoàn thành thị trường điện cạnh tranh hiệu quả để khuyến khích các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia vào thị trường điện Việt Nam. 

4.     Về năng lượng tái tạo: Việt Nam là nước ở vùng nhiệt đới, có đường bờ biển dài trên 3.200Km, có cảng biển, bãi ngang, thuận lợi cho phát triển điện gió ngoài khơi và điện gió trên bờ. Theo đánh giá của WB và ADB, nhiều nước lấy điện gió ngoài khơi làm mục tiêu chính để phát triển năng lượng tái tạo, vì chỉ có điện gió ngoài khơi mới tạo ra nguồn điện lớn có thể thay thế cho năng lượng hóa thạch (nhiệt điện than, khí LNG,…). Theo tính toán của Dự án Thăng Long Wind, tổng công suất 3.400MW, do Tập đoàn Enterprize Energy làm Chủ đầu tư, sản lượng điện hàng năm có thể đạt được 14 – 15 tỷ kwh, ngang với 2 nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch I, II (mỗi nhà máy có công suất 1.200MW). Điều đó nói lên rằng điện gió ngoài khơi có thể thay thế nhiên liệu hóa thạch. Không những thế, Dự án Thăng Long Wind còn sử dụng tua bin ngoài khơi để sản xuất khí Hydro (H2) và khí Ammoniac (NH3), vừa xuất khẩu vừa sử dụng trong nước, rất có lợi cho phát triển kinh tế xã hội. 

5.     Thu xếp vốn cho các dự án điện trong Quy hoạch Điện VIII: Nhu cầu vốn cho các dự án nguồn và lưới điện giai đoạn từ năm 2021 – 2030 lên đến 99,3 – 116 tỷ USD, tương đương với mỗi năm cần 10 – 11,6 tỷ USD. Đây là một nguồn tài chính cực lớn, cần được Đảng, Nhà nước, Chính phủ có cơ chế đặc biệt để hỗ trợ các nhà đầu tư. 

6.     Chế tạo thiết bị Điện trong nước: Chính phủ cần sớm có chỉ đạo để các nhà đầu tư trong và ngoài nước phối hợp xây dựng các nhà máy, khu công nghiệp, tạo ra thiết bị vật tư cho nghành điện, giảm chi phí ngoại tệ cho nhập khẩu, tiết kiệm cho đất nước hàng trăm tỷ USD mỗi năm.  

7.     Kiến nghị Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ, Bộ nghành liên quan xem xét giải quyết một số vấn đề sau:

-       Cần có giải pháp tích cực để giải quyết dứt điểm các dự án trong Quy hoạch Điện VII điều chỉnh nay chuyển tiếp qua Quy hoạch Điện VIII để sớm đưa vào vận hành trước năm 2030. 

-       Cần có các cơ chế đặc thù cho các dự án năng lượng trọng điểm như: Bảo lãnh chính phủ, vay vốn nước ngoài, mở rộng thị trường, bỏ các rào cản,….để triệt để khắc phục tình trạng thiếu vốn.

-       Mạnh dạn cấp phép đầu tư đối với các dự án đã thấy rõ hiệu quả, như điện gió ngoài khơi (Thăng Long Wind); quy hoạch các dự án LNG phù hợp với các phụ tải tập trung, gần cảng biển để thuận lợi cho việc nhập khẩu LNG. 

-       Trong Quy hoạch Điện VIII, Cần phải xắp xếp theo thứ tự ưu tiên các vùng phụ tải tập trung để tránh xây dựng thêm các đường truyển tải, gây tốn kém cho ngân sách Nhà nước, nhất là điện mặt trời mặt đất. 

-       Về giá điện và giá năng lượng, theo Quy hoạch Điện VIII cần xây dựng cơ chế giá điện và giá năng lượng sát với thị trường nhằm khuyến khích các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia tích cực và hiệu quả. 

Vai trò của các Bộ Nghành, nhất là Bộ Công thương trực tiếp chỉ đạo nghành điện và năng lượng, cần sát sao để tham mưu cho Chính phủ tìm giải pháp tích cực giải quyết các khó khăn vướng mắc của các dự án điện và năng lượng.